Tolkazerne
Bastion VI
In dit bastion staan het Tolhuis, een dubbele Affuitloods en de voormalige militaire woning van de ‘conducteur’. Onder het bastion en de gebouwen door loopt een lange oude gemetselde duiker van het voormalig open stadsriool. Dit bastion wordt ook wel aangeduid als het ‘Tolbastion’. Toen het Tolhuis in gebruik werd genomen als kazerne voor de vestingartillerie veranderde het complex in een kazerneterrein.
Het Tolhuys
Het Tolhuys is tijdens de aanleg van de nieuwe vestingwerken gebouwd en was in 1598 gereed. Het verving een in 1584 afgebrand Tolhuys. Op de rivier voorbijvarende schepen moesten hier tol betalen. Toen liep de rivier dicht langs de vestingwal.
Tolkazerne
Het Tolhuys kwam in de 19e eeuw in gebruik als kazerne. In 1814 werd er tijdelijk al een deel van een Zwitsers regiment van het leger van Willem I in ondergebracht. In 1838 werden er op het binnenterrein affuitloodsen voor de artillerie gebouwd. In 1862 werd het Tolhuys verbouwd tot kazerne voor de vestingartillerie en sindsdien wordt het Tolkazerne genoemd. In 1887 werd er een paardenstal voor de officieren bijgebouwd deze is ergens rond 2003 afgebroken.
Affuitloodsen
In een affuitloods werden de houten onderstellen (affuiten) van de kanonnen opgeslagen als er geen oorlogsdreiging was. Met de mobilisatie werden ze gebruikt als paardenstal door het 13e regiment artillerie. Dat hier ter verdediging van de waterlinie was ingedeeld.
