Gorcumse gidsen in het zonnetje: door de ogen van Toon
“Je moet een verhaal niet alleen vertellen, je moet mensen erin meenemen.”
Een echte Bliek. Zo omschrijft Toon Hopkoper zichzelf. Geboren en getogen in Gorinchem en dit jaar 70 jaar. Zijn stad kent hij inmiddels door en door, maar uitgekeken raakt hij er niet op.
Integendeel, als stadsgids laat Toon juist graag aan anderen zien hoeveel er achter de gevels, vestingwallen en straatjes van Gorinchem schuilgaat.
“Er is hier ontzettend veel gebeurd. Dus er is ook ontzettend veel te vertellen.”
Van torengids naar stadsgids
Dat Toon gids werd, gebeurde eigenlijk bij toeval. Zo'n tien jaar geleden ontmoette hij een torengids. Tijdens het gesprek kwam de vraag of gidsen misschien ook iets voor hem zou zijn. Toon besloot het te proberen en begon als torengids.
Van het één kwam het ander. Want als je bezoekers vanaf de toren over Gorinchem kunt vertellen, waarom zou je ze dan niet óók beneden mee door de stad nemen? Inmiddels doet Toon beide en nog altijd met veel plezier.
Toons betrokkenheid bij Gorinchem gaat verder dan zijn werk als stadsgids en torengids. Sinds kort is hij ook lid van het Gorcumse Klokkenluidersgilde. Het gilde luidt onder andere de Alarmklok Buiten de Waterpoort tijdens de dodenherdenking op 4 mei. Voor Toon weer een bijzondere manier om actief betrokken te zijn bij de stad en haar tradities.
Gorinchem een beetje ‘verkopen’
Voor Toon draait gidsen in de eerste plaats om contact met mensen. Maar hij ziet zichzelf ook een beetje als ambassadeur van Gorinchem.
“Ik wil de stad verkopen. Laten zien wat we hier allemaal hebben.”
Daarbij vertelt hij niet alleen over de mooie kanten van Gorinchem. Ook de serieuze en soms spannende geschiedenis krijgt een plek. Het belangrijkste is dat een verhaal blijft hangen.
Toon noemt het zelf graag “een beetje smeuïg maken”. Niet door de geschiedenis tekort te doen, maar door er een verhaal van te maken waar mensen naar willen luisteren.
En loopt er een kind mee? Dan krijgt die zomaar een belangrijke taak. Toon neemt platen mee en benoemt het kind tot zijn assistent. Die mag onderweg de afbeeldingen vasthouden en helpen tijdens het verhaal.
Rondleidingen geeft hij bovendien niet alleen in het Nederlands. Ook Engelse en Duitse groepen kunnen met hem op pad. “En in wartaal,” voegt hij er lachend aan toe.
Zijn favoriete stukje Gorinchem
Vraag Toon naar zijn favoriete plek en hij hoeft niet lang na te denken.
De oostkant van de vestingwallen.
Vanaf daar kijk je richting Woudrichem en Loevestein, met de molen en de Dalempoort in de buurt. Voor Toon komt op deze plek veel samen van wat Gorinchem zo bijzonder maakt.
Hij eindigt zijn rondleidingen er dan ook graag. Al heeft hij nog een andere favoriete afsluiting. In de Helmsteeg neemt hij zijn groep mee terug naar het Gorinchem van rond 1600, met het verhaal over de heks. Nog één verhaal voordat iedereen weer terugkeert naar het Gorinchem van nu.
Reserveer hier je Duister wandelingVan filestad naar vestingstad
Toon merkt tijdens zijn rondleidingen hoe het beeld van Gorinchem is veranderd.
“Vroeger kende iedereen Gorinchem vooral van de files.”
Door de centrale ligging hadden veel mensen de naam wel eens gehoord, maar de binnenstad daadwerkelijk bezoeken was iets anders. Dat is veranderd. De titel Mooiste Vestingstad van Nederland heeft volgens Toon veel mensen nieuwsgierig gemaakt. Ook grote evenementen en momenten waarop de stad landelijk in beeld kwam, hebben daaraan bijgedragen.
Eenmaal binnen de vesting blijkt Gorinchem voor veel bezoekers een verrassing. En precies dát vindt Toon zo leuk om te laten zien.
Een rondleiding om nooit te vergeten
In al die jaren als gids heeft Toon heel wat bijzondere groepen meegenomen. Maar één rondleiding zal hij waarschijnlijk nooit vergeten.
Een man benaderde hem met een bijzonder verzoek. Hij wilde zijn vriendin boven op de toren ten huwelijk vragen. Alles werd in het geheim voorbereid. Een andere gids ging alvast naar boven om bloemen en champagne klaar te zetten. Toon nam ondertussen het stel mee naar de toren.
Hij vertelde dat de andere deelnemers onverwacht hadden afgezegd.
“Dus jullie hebben vandaag een privérondleiding.”
Boven aangekomen werd Toon gevraagd om de camera vast te houden. Hij begon te filmen en zag hoe de man op zijn knieën ging. Na zeven jaar samen vroeg hij zijn vriendin ten huwelijk.
“Daar stond ik dan te filmen. Ik kreeg er zelf tranen van in mijn ogen.”
Na het aanzoek gingen ze met z'n drieën naar binnen. De bloemen kwamen tevoorschijn en samen werd er champagne gedronken.
Een rondleiding die ineens onderdeel werd van een heel bijzonder moment.
Hoe goed ken jij je eigen stad?
Toon denkt dat veel Gorcummers hun eigen stad minder goed kennen dan ze zelf denken.
“De meeste bewoners kennen misschien twintig procent van hun stad. De echte geschiedenis is bij veel mensen onbekend.”
Juist daarom vindt hij het zo leuk wanneer inwoners zelf meegaan.
Bij bezoekers ligt dat anders. Zij komen met bepaalde verwachtingen naar Gorinchem en Toon probeert daar tijdens zijn wandeling op in te spelen. Met mooie verhalen, spannende gebeurtenissen en humor, maar altijd met respect voor de geschiedenis. Want storytelling is voor hem belangrijk.
“Mensen willen ook gewoon vermaakt worden.”
Begin bij de stad en ontdek daarna meer
Wie Gorinchem nog niet goed kent, raadt Toon aan om te beginnen met een algemene stadswandeling. Zo leer je de stad, de vesting en de belangrijkste verhalen kennen. Daarna valt er nog genoeg te ontdekken.
Ga de toren op, kies een thematische wandeling of duik dieper een bepaald hoofdstuk uit de geschiedenis in. Toon ontwikkelt zelf ook nieuwe wandelingen. Samen met Wim maakte hij bijvoorbeeld een speciale wandeling over Gorinchem tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Want zelfs na tientallen jaren kent ook Toon nog genoeg verhalen om verder uit te zoeken. En misschien is dat wel precies wat hij zijn groepen wil meegeven: Gorinchem is nooit alleen wat je op het eerste gezicht ziet.
Je moet de verhalen kennen om de stad écht te ontdekken.